پله آموزشی

ستارگان

هنگامی که در یک شب صاف وتاریک به آسمان پر نور نگاه می کنید نقطه هایی نورانی می بینید. اکثر این نقطه ها ستاره اند؛ حتی وقتی که در روشنایی روز نور خورشید توجه شما را جلب می کند، نزدیکترین ستاره آسمان در حال به نمایش گذاشتن زیبایی های خود است. بس برای آگاهی از عالم فضا ابتدا باید با ستارگان آشنایی داشته باشیم .

فاصله ستارگان

 ستارگانی که ما در آسمان نزدیک به هم می بینیم و حتی گاهی دو ستاره را به هم چسبیده می بینیم ؛ فاصله بسیار زیادی از یکدیگر دارند. فاصله بسیار زیاد خورشید و نزدیکترین ستاره به آن را می توان نمونه ای از پرا کندگی ستارگان در کهکشان محلی ما باشند . اندازه ستارگان در مقایسه با فاصله هایشان از هم دیگر آنقدر کوچک است که اگر سفینه ای را در یک جهت نا مشخص به فضا روانه کنیم احتمال بسیار کم دارد که به ستاره ای بر خورد کند یا حتی از کنارش بگذرد. فضایی که بین ستارگان وجود دارد خالی است و جزگاز و غبار بسیار رقیق در آن یافت نمی شود. آرایش منظومه ستاره ای خودمان را می توانیم به گروهی از زنبور تشبیه کنیم که با هم در حال حرکتند . گروه زنبور ها ، در ناحیه مرکزی انبوه ترند و در نواحی بیرونی پراکنده تر. اگر هر زنبور را یک ستارهدر نظر بگیریم ، مقایسه آنها با منظومه ستاره ای ما نشان می دهد که فاصله هر زنبور از زنبور دیگر باید 80 کیلو متر باشد ، در این صورت اندازه گروه آنها به یک ملیون کیلومتر می رسد.

درخشندگیها ظاهری ستارگان

در خشندگی ظاهری ستارگان مقدار انرژی است که از آن به صورت نور به زمین می رسد قبلا گفتیم که در خشندگی ظاهری نزدیک ترین ستاره 30 میلیارد بار کمتر از درخشندگی ظاهری خورشید است. کم نور ترین ستارگانی که با چشم غیر مسلح دیده می شود هزار بار کم نوراز نورانیترین ستارگان آسمان هستند و بزرگترین و بزرگترین تلسکوپ های جهان می توانند ستارگانی را ببیند که یک ملیون بار کم نور تر از آنها هستند.

درخشندگی مطلق

درخشندگی واقعی ستاره قدر مطلق نامیده می شود . قدر مطلق ، مقایسه نورانیت ستاره است هنگامی که همه ستارگان فاصله یکسانی از ما داشته باشند . خورشید درخشندگی مطلق متوسطی دارد ، ولی ستارگان دیگری وجود دارند که قدر مطلق آنها بسیار زیاد یا بسیار کم است. درخشندگی مطلق نورانی ترین ستارگان کهکشان ما تقریبا یک ملیون بار بیشتر از درخشندگی مطلق خورشید است . این ستارگان را که به سبب نورانیت زیاد واندازه بسیار بزرگشان ، ابر غول می نامند. درخشندگی مطلق کم نور ترین ستارگان معمولی، تقریباً یک ملیون بار کمتر از خورشید است . آنها سیار کم نور ، سرد و کوچکند و کوتوله های سرخ نامیده می شوند. 

قدر

اختر شناسان برای توصیف نورانیت ظاهری و مطلق ستارگان و دیگر اجرام آسمانی ، از یک سیستم عددی استفاده می کنند . اساس این سیستم از یونانیان باستان به ارث رسیده است . واکنش چسم انسان به نورانیت های مختلف ، مبنای درجه بندی قرار می گیرد . اختر شناسان یونانی ستارگان را بر حسب نورانیت ظاهری به شش گروه تقسیم می کردند . آنها این گروه ها را قدر می نامیدند و نورانی ترین ستاره هارا در گروه اول و کم نور ترین را در قدر ششم جای می دادند. چشم ، اختلاف بین قدرها را یکسان می دانست و در نتیجه خیال می کند مثلاً ستاره ای از قدر دوم فقط یگ بار نور انی تر از ستاره قدر سوم است.

با به کار گیری دست گاه های دقیق در اندازه گیری نورانیت ستارگان ، معلوم شد که فاصله قدر ها ، بخش هایی با درخشندگی یکسان نیستند . زیرا واکنش چشم به نورانیت حالت لگاریتمی دارد و از این رو مبنای سیستم قدر نیز لگاریتم است . یعنی اینکه برای محاسبه صحیح قدر و فاصله بین قدر ها باید از لگاریتم اعداد استفاده کرد . ستاره قدر اول 5/2 بار نورانی تر از ستاره قدر دوم است و ستاره قدر دوم 5/2 بار نورانی تر از ستاره قدر سوم است و... . بنابر این ستاره قدر اول 100 مرتبه نورانی تر از ستاره قدر ششم است . چشم غیر مسلح نمی تواند ستاره ای کم نور تر از قدر ششم را ببیند .

قدر ظاهری

قدر ظاهری تمام ستارگان به درخشندگی واقعی و فاصله آنها بستگی دارد . ستاره ای با درخشندگی مطلق زیاد ، در صورت نزدیک بودن به ، قدر ظاهری بیشتری خواهند داشت ؛ در صورتی که اگرفاصله بیشتری داشته باشد ، قدر ظاهریش نز کمنر خواهد بود .